Türkiye`de asansör üreten her üç firmadan ikisi korsan. Faaliyette bulunan 120 bin asansörün yarısı her an kazaya yol açabilir. Her yıl katlar arasında insan taşımaya başlayan 7 bin üründen sadece yüzde 5`i standartlara uygun.Samsun`da iki hafta önce meydana gelen asansör kazası gözleri bu sektöre çevirdi. Birinci kattan zemine düşen asansör ikisi ağır yedi kişinin yaralanmasına yol açtı. Bilirkişi raporuna göre, kazanın sebebi asansör klipsinin kırılarak halatın kopması. Türkiye`de bulunan 120 bin asansörün yaklaşık yarısı, ehil olmayanlarca üretildiği veya bakımı yapıldığı için kaza riski taşıyor. Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği Başkanı Ercüment Hızal, asansör bakımının yetersiz kişilerce yapılmasının kazalara davetiye çıkardığına dikkat çekerek, `Apartman ve daire sahipleri yıllık asansör bakımlarını 50-100 Yeni Türk Lirası verip yetkili kişilere yaptırmak yerine, daha ucuz olduğu için yetkisiz kişilere 10-20 yeni liraya yaptırıyor. Bu da her yıl beşi ölümle, geriye kalanı yaralanmaya sebebi olan bine yakın kazaya sebep oluyor.` bilgisini veriyor. Ercüment Hızal`ın tespitlerini Türkiye Makina Mühendisleri Odası`nın yaptığı araştırma gözler önüne seriyor. Araştırmada, sektörde çalışan korsan firma sayısının yetkili firmalardan iki kat daha fazla olduğu belirtilirken, her yıl üretilen yaklaşık 7 bin yeni asansörün ancak yüzde 5`inin standartlara uygun olduğu kaydediliyor. 600 makine mühendisi tarafından yapılan incelemeye göre, Türkiye`de asansörlerin yüzde 83`ü eksik, yüzde 12`si kullanılamaz durumda. Türkiye Makina Mühendis Odaları Birliği Başkanı Emin Koramaz, asansörlerin periyodik kontrollerle yılda en az bir kez emniyet ve işletme standartlarına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor. Araştırmaya göre asansörlerde en çok karşılaşılan kazalar şöyle: Asansörlerin aşağı ve yukarı yönde kontrolsüz hareketler sergilemesi, kabin katta yokken kat kapısının açılması, kapısız kabinlerde hareket halinde iken kabin ve kuyu duvarı arasında sıkışmalar, ara katlarda mahsur kalan kişilerin kurtarma yönergelerine uyulmadan bilinçsiz şekilde çıkmaya ya da çıkarılmaya çalışılmaları, yangın veya deprem anlarında mahsur kalınması, kabinin kat seviyesinde bulunmaması, otomatik kapılı asansörlerde kapının kullanıcıları giriş-çıkış sırasında sıkıştırması ve kabin içine konulan yüklerin dengeli konumlandırılmamış olması ve seyir halinde bu yüklerin kayması sonucu kaza olması. Asansör üreticileri de sektördeki denetimsizlikten şikayetçi. Piyasada çok ucuza iş yapılmasının kazaya yol açtığını ifade eden Akar Asansör Fabrika Müdürü Yeşim Toktaş, birçok bina sahibinin sağlıksız bakım yaptırdığını bile bile ucuzu tercih ettiğini vurguluyor. Toktaş, asansör bakımının bir iki işlemden ibaret sanılmasından şikayetçi. Bir başka asansör üreticisi ise Türkiye`de kayıt dışı çalışan firmaların azaldığını belirterek haksız rekabet döneminin sona erdiğini vurguluyor. Asansör yönetmeliği uyarınca, belediyeler mücavir alan sınırları içerisindeki asansörlerin periyodik kontrollerini yılda bir kez yapmak zorunda. Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan asgari güvenlik standartlarına uygunluğu belgeleyen CE işaretlemesinin, yasal bir zorunluluk niteliği taşıması ve 1 Mart 2005`ten itibaren uygulamaya konulması yetkili firmalar tarafından olumlu karşılandı. Buna göre asansör montaj ve diğer hizmetleri yapan firmaların onaylanmış bir kuruluştan CE işaretlemesi yetkisi alması gerekiyor. 500 milyon dolarlık büyüklüğe, 60 milyon dolarlık ihracat gelirine ulaşan Türkiye asansör sektörü her sene yüzde 10`un üzerinde büyüyor. Yılda 7 bin cihaz üretilirken kullanımda olan asansör sayısı 110-120 bin arasında değişiyor. Dünya genelinde ise 3,5 milyonu Avrupa`da olmak üzere 7 milyon asansör katlar arasında insan taşıyor. Sektörde faaliyet gösteren yetkili firma sayısı yaklaşık 500. Buna karşın, herhangi bir yetki almadan korsan olarak çalışan firma sayısı ise bin civarında. Asansör ve Yürüyen Merdiven Sanayicileri Derneği Başkanı Ercüment Hızal, Türkiye`de asansör sanayiinin 1990`dan sonra çok hızlı bir gelişim gösterdiğini ve teknolojik açıdan Avrupalı rakiplerini dahi geri bıraktığını belirterek, sektörün gözünü Rusya ve Avrupa pazarına diktiğini kaydediyor. Rusya`da en az 1 milyon adetlik pazar olduğuna işaret eden Hızal, Avrupa nüfusunun yaşlanması ile birlikte bu bölgede de asansöre olan talebin hızla arttığını vurguluyor. Hızal`a göre mortgate (ipotekli konut kredisi) sistemi işlemeye başladıktan sonra sektör daha da canlanarak asansöre olan talep artacak. Asansörü ilk kullanan Romalı Neron Dünyada ilk asansörü, millattan önce 285-212 arasında yaşaşan Arşimed`in icat ettiği sanılıyor. İlk kullanan kişi ise millattan önce 68-37 arasında yaşamış olan Roma İmparatoru Neron. Bodrumdaki vahşi hayvanlar hayvan kafeslerinden arenaya kayalar içine oyulmuş asansör kuyularından ahşap ve kayalar kullanılarak çıkarılıyordu. 1830`larda İngiltere`de hidrolik tahrikli asansörler fabrikalarda kullanılmaya başlandı. 1855`te Amerika`da buhar gücü ile çalışan yük asansörleri yapılmaya başlandı. 1867 yılında Edoux adında Fransız mühendis uluslararası Paris sergisi münasebetiyle yaptığı kaldırma makinesinin adını asansör (Asseneeur) koydu. Bu makine ziyarete gelen misafirleri en yüksek noktaya kadar çıkartıp indiriyordu. 1880 yılında Alman fizikçi Erner Van Siemens, elektrikten faydalandı. Türkiye`deki ilk asansör, Orient Expres yolcularını ağırlamak için 1892 yılında Pera Palas`ta inşa edildi. Bundan 15 yıl sonra İzmir`de 1907`de Musevi Nesim Levi tarafından Karataş semtinde kuruldu. Özellikle yaşlı ve sakatların kullanımı gayesi ile yapılan bu asansör önceleri su buharı ile çalışıyordu, günümüzde ise elektrikle hareket ediyor. En hızlı asansör Tayvan`da Tayvan`nın Taypey kentindeki 106 katlı bir gökdelenin asansörü dünyanın en hızlısı seçildi. Asansör, 106`ncı kata 30 saniyede çıkıyor. Guinness Rekorlar Kitabı, hızı saniyede 17 metre olarak tescilledi. Dünyanın en yüksek gökdeleni olan TFC 101 Tower`daki asansörde, 508 metreye aniden çıkan yolcuların kulaklarının basınçtan rahatsız olmaması için özel bir basınç kontrol sistemi bulunuyor. Söz konusu binada 34`ü çiftli, 61 asansör bulunuyor. Gökdelende ayrıca 50 yürüyen merdiven hattı çalışıyor.