|
Bu gün dünyamızda
harika bir dikey taşıma aracı olarak kullandığımız
ve insanlığın hizmetine sunulan asansör ilk olarak
Avrupa'dan bütün dünyaya yayıldığını günümüze kadar
gelen elimizdeki belgelerden öğreniyoruz.
Çok eski çağlardan orta çağa 13 yüzyılın başlarına
kadar kaldırma araçlarının arkasındaki güç İnsan ve
Hayvan gücüydü Eski Roma İmparatorluğu saraylarında
katlar arasında inip çıkan dolapların bulunduğu
yazıtlardan öğreniyoruz. Romalı Mimar VİTARÜS .M.S.
26 yılında yazmış olduğu eserde Romada M.Ö. 236 yıl
önce dahi yük kaldırmak ve indirmek için bir takım
araçlarından söz etmiştir. Daha sonra bu dolapların
ilkel bir asansör olduğuna o zamanki bilim adamları
karar vermişlerdir.
Orta çağ dönemlerinde buna benzer dolapların
(asansör) manastırların duvarlarında dışarıdan
faaliyet gösteren asansörlerin olduğu bilinmektedir
bu tür asansörlerin daha çok savunma ve korunma
amaçla yapıldığı düşmanların gece baskınları yaparak
içeriye girmesinin önlenmesi için yapıldığı
düşünülmektedir.
17. Yüz yılın başlarında VELAYER adındaki bir
fransız mimar bu ilkel aleti biraz daha geliştirerek
karşı ağırlık ile daha iyi dengede çalışmasını
sağladı ve bu alet elle çevrilerek hareket
ettiriliyordu bunun adına ise uçan sandelye adını
vermiştir. 15 yıl sonra Amerikalı mimar HENRY
WATERMAN daha büyük bir dolap yaptı ve iki katlı bir
binada kullandı bu aleti basınçlı hava ile
çalıştırarak. İnsan gücüne ihtiyaç kalmadığını
gösterdi.
|
1867
yılında EDOUX adında Fransız mühendis
uluslar arası Paris sergisi
münasebetiyle yeni bir kaldırma makinesi
yaptı ve adını ASANSÖR (Asseneeur) koydu
bu makine ziyarete gelen misafirleri en
yüksek noktaya kadar çıkartıp
indiriyordu.1878 yılında yine Paris
sergisinde EDOUX Asansör ile 62.5
metreye yüksekliğe çıkarmayı
başardı.1880 yılında bu kez Alman
fizikçi ERNER VAN SİEMENS yeni bir buluş
ortaya çıkardı. MANNHEİM sergisinde
Elektrikten faydalandı. 1889 yılında
Pariste açılan bir sergide ünlü Fransız
Mühendis EİFFEL adını ölümsüzleştirdiği
birde asansör kurdu ve insanlar
zahmetsiz bu kuleye çıkararak Paris'i
seyrettirdi..
|
 |
 |
Çok değil tam 3
yıl sonra Ülkemizde İstanbul'da tarihin
saklı olduğu bir kent Altın Boynuz'un
büyüleyici güzelliğine bakan otelde (Pera
palas), Orient Express yolcularını ağırlamak
için 1892 yılında Fransız Mimar Alxander
Valley tarafından inşa edilmiştir. |
Beyoğlu'nda ilk elektrik kullanan bina olmakla
birlikte, Türkiye'nin en eski elektrikli asansörü de
Pera Palas otelinde bulunmaktadır. (1892) Otelin en
güzel köşelerinden birini oluşturan asırlık asansör
adeta Pera Palas'la bütünleşmiş, yenilerine taş
çıkarırcasına günümüze kadar güzelliğini ve
ihtişamını koruyarak gelmiştir. 5 kişi (400)kg bir
ağırlık taşıyabilen asansörün haftada bir bakımı ve
yılda birkezde muayenesi yapılmaktadır. Bir Lift
boy'un idare ettiği asansörde şimdiye kadar önemli
bir kazanın meydana gelmemesi yüzyıllık asansörün
gurur kaynağı olmuştur.
|
Tam 15 yıl
sonra Ülkemizin ve Ege bölgemizin incisi
olan İZMİR�de 1907 yılında Musevi
Vatandaşımız olan Nesim Levi tarafından
Karataş semtinde bir Asansör
kuruldu,Özelikle yaşlı ve sakatların
kullanımı gayesi yapılan bu asansör
önceleri su buharı ile çalışıyordu bu
gün ise Elektrikle çalışıyor.
|
 |
Bu yapı İzmir'in tarihi asansör kulesiydi 60 metre
yükseklikte olan bu kulede 55 metre seyir mesafeli
iki asansör bulunuyor yakın bir döneme kadar bozuk
olan asansörler 1995 yılında İzmir belediyesi
tarafından restore edilmiştir asansörün üst katında
dinlenmeniz ve İzmir körfezinin eşsiz manzarasını
seyretmenizi olanak sağlayan bir kaffe ve restaurant
bulunmaktadır.
Bu tarihlerden birkaç yıl arayla özelikle
İstanbul'un Beyoğlu semtinde bir çok asansör inşa
edilmiş ne yazık ki bunlar yapılan imar
tadilatlarında yada yıkılan binaların yerine
yenilerin yapılması sureti ile bu tarihi asansörler
yok olmuştur.
19.yüz yılın başlarında dünyada asansörlerde yapılan
teknolojik devrimler sayesinde hızla ivme kazanarak
Uluslar arası dev firmalar kurulmuş ve asansörde
adeta bir teknolojik devrim yaratılmıştır. Bu gün bu
asansörler hızları saniyede 8 metre olan ve 400
metreye kadar yükselen asansörle yapılmakta üstelik
bu asansörler rahatlıkla 20-25 kişiyi taşıyabilen
akıllı asansörlerdir.
Akıllı asansörler den çok kısa olarak söz etmek
gerekirse bu asansörler bina yolcu trafiğine göre
tasarlanmış,hatta otomasyon sistemi sayesinde
yolcunun kullanım alışkanlıkları takip ederek
Örneğin: her gün herhangi bir kattan asansöre binen
yolcu birkaç gün sonra sistem sayesinde otomatik
olarak algılanır o yolcuyu o katta hazır bekler.en
önemlisi her hangi bir tehlike anında asansörün veri
bankasında biriken bilgiler sayesin asansörlerin
öncelikle hangi katlara yöneleceğini kendisi
belirler.Asansör dolduğunda diğer katlara uğramadan
gider ve vakit kaybının önüne geçerler.Ayrıca bu
asansörler UPS beslemeli yapıldığı takdirde elektrik
kesilmelerinde veya jeneratör arızasında
asansörlerin kat arasında kalması da
önlenebilmektedir. |